Kłodzko 

 O atrakcyjności Kłodzka świadczy doskonałe położenie komunikacyjne, centralnie w Kotlinie Kłodzkiej, w sąsiedztwie znanych uzdrowisk, terenów wycieczkowych, atrakcji turystycznych polsko-czeskiego pogranicza. Swój niepowtarzalny charakter Kłodzko zawdzięcza niezwykle burzliwej i fascynującej ponad 1000-letniej historii. Klimat miasta określają liczne zabytki architektury - historyczny dorobek dawnych mieszkańców oraz dziedzictwo kulturalne.

Kłodzko i okolica oferuje również mnóstwo atrakcji dla osób lubiących aktywnie spędzać czas wolny. Latem można uprawiać wspinaczkę skałkową, bądź wypoczywać w siodle. Bardzo dobrze rozwinięta jest również sieć ścieżek i tras rowerowych. Zimą, jak to w górach, także nie brakuje atrakcji. Można szusować na narciarskich stokach w Zieleńcu, na Jamrozowej Polanie czy Czarnej Górze. Płaskie w budowie Góry Stołowe to atrakcyjny teren dla miłośników narciarstwa biegowego – bardzo dobrze utrzymywane trasy biegowe wokół Szczelińca Wielkiego zapewniają aktywny wypoczynek i przepiękne zimowe panoramy z widokiem na Ziemię Kłodzką.                                                      

Kamienny most św. Jana na Młynówce - jeden z najstarszych zachowanych w kraju. Powstał prawdopodobnie w XIV wieku, chociaż tradycja datuje go na lata 1280-1286. Na jego filarach ustawiono sześć barokowych kamiennych figur wotywnych z XVI-XVIII w. przedstawiających między innymi: Trójcę Świętą, św. Jana Nepomucena i św. Franciszka Ksawerego. Most na Młynówce często porównywany jest z praskim mostem Karola.                                          

Muzeum Ziemi Kłodzkiej ul. Łukasiewicza 4, 57-300 Kłodzko tel./fax (074) 867-35-70 Czynne: środy, czwartki i piątki - 10.00-16.00,soboty, niedziele - 11.00 - 17.00 Muzeum Ziemi Kłodzkiej to miejsce, które powinien zwiedzić każdy turysta odwiedzający Kłodzko. Placówka mieści się w barokowym gmachu dawnego konwiktu jezuickiego, którego budowę rozpoczęto w II połowie XVII i ostatecznie zakończono w I połowie XVIII w.Od początku istnienia muzeum gromadzi i przechowuje spuściznę kulturalną ziemi kłodzkiej, jak również prowadzi bogatą działalność badawczą, wystawienniczą, wydawniczą i popularyzatorską. Gromadząc pozyskuje dobra kultury z zakresu historii, etnografii, archeologii, numizmatyki, medalierstwa, rzemiosła i sztuki oraz obiekty przyrodnicze regionu kłodzkiego. Wśród największych kolekcji wyróżnić można zbiory cyny, szkła artystycznego, numizmatów, zegarów śląskich doby uprzemysłowienia na Dolnym Śląsku, malarstwa, grafiki i rysunków oraz map i planów ziemi kłodzkiej.Muzeum na przestrzeni ostatnich lat, także dzięki muzealnej bibliotece, w której gromadzone są wszelkie piśmiennicze materiały regionalne, stało się głównym ośrodkiem wiedzy i informacji o ziemi kłodzkiej.Dodatkową atrakcją muzeum jest dziedziniec, gdzie wśród zgromadzonych zabytków – kamiennych rzeźb, fragmentów zabytkowej kamieniarki i zieleni można odpocząć i zadumać się nad historią i urodą tego  miejsca.

Kościół Parafialny Wniebowzięcia NMP - za prawdopodobny początek budowy kościoła uznaje się 1194 rok, ale nie ma to dowodów, natomiast kamień węgielny położony został przez kłodzkich joannitów około 1344 roku.

                        Twierdza Kłodzka - http://www.twierdza.klodzko.pl/

ul. Grodzisko 1 Kłodzko tel. (074) 867-34-68 Czynne: codziennie od IV do X: w godz. 9.00 - 18.00
od XI do III: w godz. 9.00 - 16.00 Bilety wstępu: 12 zł norm. / 6 zł ulg.; Najcenniejsze dzieło nowożytnej architektury obronnej w Polsce, zachęca do odwiedzenia swoją tajemniczością i ogromem. Zobaczyć tu można ogromne  bastiony i komnaty oraz wraz z przewodnikiem przejść fragmentem- ciągnących się kilometrami - podziemnych chodników minerskich.

Twierdza Kłodzka to miejsce owiane aurą tajemniczości, które gromadzi wiele historycznych wydarzeń z minionych epok oraz różnych legend i opowieści, jak również kryje ślady obecności wszystkich narodowości jakie zamieszkiwały niegdyś miasto. Tak więc z jednej strony jest to niebywały przykład architektury militarnej, a z drugiej strony miejsce, które skrywa całą przeszłość Kłodzka

 Z Twierdzy Kłodzkiej rozciąga się wspaniały widok na miasto i okolice, przy dobrej widoczności z bastionu widokowego można podziwiać oddalony o 40 km Śnieżnik, Szczeliniec Wielki oraz otaczające Kotlinę Kłodzką góry.

Część fortyfikacji udostępnionej do zwiedzania to zaledwie 10 % obiektu obronnego obejmującego podziemne labirynty korytarzy minerskich oraz lapidarium. Bardzo ciekawa jest część Twierdzy nie dostępna dla turystów, są to m.in.:kilometry głębokich fos, kazamat, chodników, kilkanaście bastionów i centralnie położony donżon. Podziemne przejścia, korytarze, lochy chodniki pochodzą z różnych epok, najstarsze to pozostałości średniowiecznych piwnic klasztornych i renesansowego zamku, ale najwięcej kazamatów i chodników wybudowano w XVIII i XIX wieku.Aktulane Informacje o muzeum Twierdzy Kłodzkiej - http://www.twierdza.klodzko.pl/

 PODZIEMNA TRASA TURYSTYCZNA IM. 1000-LECIA PAŃSTWA POLSKIEGO
ul. Zawiszy Czarnego 3 (wejście) Kłodzko tel. (074) 867-30-48Czynne: codziennie od IV do X : w godz. 9.00 - 17.00
od XI do III: w godz. 10.00 - 15.00 Bilety wstępu: 6 zł norm. / 4 zł ulg. Trasa ukazuje zachowane relikty po kilkukondygnacyjnych wyrobiskach przekopanych w średniowieczu pod miastem dla celów obronnych i na magazyny.

                                                                 Rynek i  Ratusz                          

 Kłodzki Ratusz jest trzykondygnacyjnym budynkiem o niejednolitej bryle. Jest to spowodowane głownie faktem, że w pierwotnej formie ratusz był zlokalizowany we wschodniej części rynku - rozbudowywano go w kierunku północnym, tak, że w chwili obecnej zajmuje prawie centralną część placu. Jedyną  zachowaną częścią dawnego ratusza jest kwadratowa wieża z 16-arkadową  galerią przekryta charakterystycznym baniastym hełmem wspartym na ośmiobocznej podstawie. Na ścianach wieży znajdują się zegary - pierwotnie w  roku 1550  znajdowała się na ratuszu tylko jedna tarcza. Drugi zegar dodano w 1572 roku, a w 1597 znajdowały się na wieży już 4 tarcze. Budynek ratusza posiada bogato zdobione elewacje z licznymi kamiennymi detalami, jakkolwiek stylowo jest niejednolity - mieszają się w nim elementy różnych styli architektonicznych, co szczególnie jest widoczne na elewacji zachodniej,  obecnie pomieszczenia Urzędu  Miasta, biblioteki i czytelni, natomiast na parterze budowli zlokalizowane są liczne restauracje.

Charakterystycznym elementem kłodzkiego rynku jest wotywna kolumna maryjna, której inicjatorami powstania byli kłodzcy jezuici, proboszcz Różanki i rada miasta.Kolumna powstała tuż po strasznej epidemii, która w roku 1680 pustoszyła wsie i miasta regionu. W samym tylko Kłodzku zmarło wtedy prawie 1500 osób. Za twórcę kolumny, a przynajmniej jej znaczącej części uważany jest rzeźbiarz z Kłodzka – Jan Adam Beyerhoff. Na kolumnie umieszczono  postać anioła, będącego patronem miasta i Archanioła Gabriela, który tematycznie związany jest z postacią Marii na szczycie kolumny.

     Rynek w Kłodzku ( Ring in Glatz), dla odmiany w Kłodzku rynek nazywano Placem Bolesława Chrobrego. Kłodzki rynek czy też Plac Chrobrego czyli jedno i drugie -  posiada średniowieczny rodowód i typowy dla tego okresu układ. Wytyczony został w pierwszej połowie XIV wieu.Wokół rynku zachowało się wiele niezwykle ciekawych kamienic, pochodzących nawet z XVII wieku, niektóre z elementami jeszcze o wiek starszymi. W czasach średniowiecza domy zamiast numeracji miały swoich „patronów”, często w postaci zwierząt, czy przedmiotów.

 Wokół rynku zachowało się wiele niezwykle ciekawych kamienic, pochodzących nawet z XVII wieku, niektóre z elementami jeszcze o wiek starszymi. W czasach średniowiecza domy zamiast numeracji miały swoich „patronów”, często w postaci zwierząt, czy przedmiotów. Niektóre z kłodzkich kamienic zachowały na swoich elewacjach pamiątkę po dawnym oznaczeniu domostw. I tak znajdziemy tutaj na przykład kamienice: „Pod Czarnym Niedźwiedziem”, czy „Pod Jeleniem”. Takich domów w mieście jest więcej i warto, spacerując uliczkami Kłodzka, uważnie przyjrzeć się ich elewacjom. Do wnętrza poszczególnych budynków prowadzą ozdobne portale

                              BYSTRZYCA KŁODZKA                          

 Miasto jest bardzo malowniczo położone, szczególnie ciekawie wygląda od południa  Bystrzyca początkowo była osadą obronną i znajdowała się na szlaku handlowym ze Śląska do Czech. Prawa miejskie otrzymała w XIII w. W XVI w nastąpił rozwój Bystrzycy i stała się ona ośrodkiem tkactwa i cukiernictwa. 
  W mieście zachowały się liczne zabytki pochodzące jeszcze z okresu średniowiecza m.in. fragmenty gotyckich murów obronnych z przełomu XIV-XV w. z wieżami: Bramy Kłodzkiej, ycerskiej, Bramą Wodną. Ciekawym zabytkiem jest również wczesano gotycki kościół św. Michała Archanioła z drugiej połowy XIII w. W jego wnętrzu znajduje się rzeźba Madonny z XV w, renesansowa, kamienna chrzcielnica  z 1577, barkowa kuta krata, klasycystyczne rzeźby i prospekt organowy. Do ciekawych zabytków należy również kościół św. Jana Nepomucena z 1833 r. i kościół z 1824-25 roku w którym znajduje się jedyne w kraju muzeum filumenistyczne.

Bystrzyca jako miasto średniowieczne posiada charakterystyczny dla tego okresu rynek z ratuszem w centrum i licznymi kamienicami. Znajduje się tam barokowa kolumna Wotywna Św. Trójcy z XII w. Z pomników przyrody należy wyróżnić tutaj rosnące na peronie stacji kolejowej trzy ogromne wiązy polne. W okolicy znajdują się również rzadkie odmiany zwisającego świerka oraz jabłoni domowej o oryginalnym pniu.

     MUZEUM FILUMENISTYCZNE
ul. Mały Rynek 1, 57-500 Bystrzyca Kłodzka
tel. (074) 811-06-37Czynne: codziennie (oprócz poniedziałku) w godz. 8.30 - 16.30 Bilety wstępu: 3 zł norm. / 2,5 zł ulg. Jedyne w swoim rodzaju muzeum posiadające kolekcję etykiet zapałczanych, zapalniczek i innych urządzeń do niecenia ognia. Mieści się w dawnym zborze ewangelickim, prezentuje również historię Bystrzycy Kłodzkiej.

W Kotlinie Kłodzkiej znajduje się wiele uzdrowisk słynnych ze swych wód zdrojowych. Do najważniejszych należą: Kudowa Zdrój, Polanica Zdrój, Duszniki Zdrój, Lądek Zdrój. W miejscowościach tych możemy również znaleźć wiele  arcyciekawych zabytków

                                                     POLANICA ZDRÓJ

Polanica Zdrój www.polanica.zdrój.pl nieustannie się rozwija i - od czasów, gdy prawie 200 lat temu przyjęła charakter uzdrowiska - stale rozszerza swoją ofertę. Można tu uprawiać turystykę rowerową, organizować stąd piesze wypady w wyższe partie górskie, rozwijać technikę surwiwalu. Zimą Polanica staje się świetną bazą wypadową do wyżej położonego Zieleńca, oferującego narciarskie białe szaleństwo.
Najmłodsze uzdrowisko Polski przyciąga nie tylko klasycznych kuracjuszy. Teraz kusi coraz modniejszymi szkołami przetrwania, wyprawami, imprezami motywacyjnymi
i integracyjnymi dla firm. 

Coraz częściej też turyści traktują Polanicę jako świetną bazę wypadową do zwiedzania całej Kotliny Kłodzkiej. Samochodem, pieszo,
na rowerze - odwiedzają niezwykłe i tajemnicze szczyty Gór Stołowych, podziemne atrakcje turystyczne i wiekowe miasteczka.

Z całej Polski, a nawet z zagranicy ściągają również rokrocznie do Polanicy miłośnicy kolarstwa górskiego. Ziemia Kłodzka to idealny teren treningowy dla kolarzy szosowych i górskich, ze względu na pionową konfigurację dróg, a miasto posiada znakomitą trasę, nazywaną przez kolarzy górskich „Piekielną Pętlą"W mieście odbywa się wiele prestiżowych imprez sportowych - wśród nich Ogólnopolski Wyścig Kolarstwa Amatorskiego Bike Maraton MTB.

Polanica Zdrój jest najmłodszym uzdrowiskiem Ziemi Kłodzkiej. Park zdrojowy z palmami, egzotycznymi gatunkami drzew i podświetlaną fontanną, promenada z licznym kawiarniami oraz budynek Pijalni Wód Mineralnych nadają uroku tej miejscowości.

 W pijalni wód ma siedzibę specjalistyczne Muzeum Kamieni Szlachetnych. Coroczną atrakcją jest Międzynarodowy Turniej Szachowy o Memoriał Akiby Rubinsteina. 

Warto też zwiedzić Etnograficzne Muzeum Misyjne (ul. Reymonta 1, Sokołówka, tel. 074/8681317). Placówka przy domu zakonnym ojców sercanów prezentuje ciekawostki z Oceanii, Afryki i Ameryki Południowej.

MUZEUM MISYJNO - ETNOGRAFICZNE
ul. Reymonta 1, 57-320 Polanica Zdrój. tel. (074) 868-13-17Czynne: codziennie  w godz. 8.30-16.00.Bilety wstępu: wolne datki.W zabudowaniach klasztornych  Zgromadzenia Misyjnego zgromadzono przedmioty egzotyczne, wyroby rękodzielnicze,  rzeźby, tkaniny, przedmioty kultu i ozdoby przywożone przez zakonników z Peru, Polinezji, Kongo i Zairu. Wystawy stałe urozmaicają pokazy przeźroczy.

  HUTA SZKŁA "BARBARA"
ul. Wojska Polskiego 58a, 57-320 Polanica Zdrój tel. (074)868-15-52
Czynne: poniedziałek- piątek 7.00-15.00

  RYNNA - TOR SANECZKOWY
ul. Bystrzycka 15, 57-320 Polanica Zdrój tel. (074)868-21-45 Czynne: codzienne  

JASKINIA SOLNO- JODOWA GALOS
ul. Parkowa 4, 57-520 Polanica Zdrój tel. (074) 868 02 23 Czynne: pon.-ptk 8.00-21.00, sobota niedziela 10.00-21.00

                                                         DUSZNIKI ZDRÓJ

 Miasto i uzdrowisko położone w Obniżeniu Dusznickim nad rzeką Bystrzycą Dusznicką, na wysokości 520-570 m n.p.m. Uzdrowisko tworzy zespół zabudowy sanatoryjno-wypoczynkowo-usługowej, położonej na południe od miasta. Kompleksy leśne o charakterze parkowym, które otaczają je wokół, stwarzają korzystną izolację od zabudowy części miejskiej i Podgórza.Tutejsze wody czterech źródeł wypływają z łupków położonych na znacznych głębokościach, stąd jeszcze w 1940 roku temperatura ich wynosiła 22 st. C. Dziś "Pieniawa Chopina" ma 17,9 C, a "Zimny Zdrój" 11 st. C. W zmineralizowaniu największą rolę odgrywają związki sodu i wapnia z obfitością dwutlenku węgla i żelaza. 
  W Dusznikach leczy się choroby układu krążenia, trawienia, przemiany materii, układu oddechowego i krwiotwórczego, stosując kurację pitną oraz zabiegi borowinowe, hydro- i elektroterapii. Przeciwwskazaniami są choroby serca (ze względu na klimat), oraz niektóre choroby układu trawienia i oddechowego.

Miasto powstało na prastarym szlaku z Kotliny Kłodzkiej, przez Piekielną Dolinę, do Kudowy i dalej do Pragi. Stąd wzięła się nazwa traktu "polska droga". Na pochyłym rynku, powstałym u zbiegu dróg z okolicznych wsi z przelotowym traktem wznosi się ratusz (1560 r.) usytuowany w południowej pierzei, co nadaje Dusznikom cechę miast czeskich. Na uwagę zasługują renesansowe i barokowe kamieniczki. W południowo-wschodnim narożu dawny zajazd "Pod Czarnym Niedźwiedziem", na froncie którego znajduje się tablica upamiętniająca nocleg Jana Kazimierza (1668 r.). Przy wylocie ulicy Słowackiego renesansowa kamienica (nr 18) z ładnym portalem, przebudowana w 1598 r. z dawnego dworu. 

  W najwyższym punkcie rynku barokowa kompozycja figuralna z Madonną(1725 r.). Przy ulicy Kłodzkiej znajduje się kościół parafialny Św. Piotra i Pawła wzniesiony w latach 1571-1576, przebudowany w 1718-1730. Jest  to budowla jednonawowa z wnętrzem barokowym. W ołtarzu głównym  obraz dużej wartości "Pożegnanie Piotra z Pawłem", dzieło Brandla. Najciekawsza jest jednak ambona w kształcie rozwartej paszczy wieloryba.
W 1826 roku przebywał tu na 6 tygodniowej kuracji Fryderyk Chopin. Swój pobyt upamiętnił dwoma koncertami dobroczynnymi. Z tej racji odbywa się tu coroczne (od 1946 r.) Festiwale Chopinowskie.
  Wyjątkową atrakcją Dusznik Zdrój jest Muzeum Papiernictwa mieszczące się w zabytkowym młynie papierniczym z 1605 roku ul. Kłodzka 42, 57- 340 Duszniki Zdrój. tel. (074) 866-92-48, tel./fax 866-90-20;e-mail: biuro@muzpap.pl Czynne: cały rok od V do IX w godz. 9.00 - 17.00od X do IV w godz. 9.00 - 15.00 w poniedziałki i dni świąteczne nieczynne Bilety wstępu: 6 zł norm. / 4 ulg. (rezerwacja dla grup zorganizowanych) Opiekun na 10 osób bezpłatnie. Lekcje muzealne (produkcja papieru) -  10 zł przewodnik po wystawach - 20 zł Warsztaty wakacyjne - 8 zł  W zabytkowym młynie papierniczym z 1605 r. zwiedzić można jedyne w kraju ekspozycje dotyczące historii papiernictwa śląskiego, polskiego i światowego oraz technologii papiernictwa współczesnego. W ciągle działających warsztatach produkcyjnych można przy pomocy instruktorów wytworzyć samodzielnie papier ręcznie czerpany

Spacerową drogą z Dusznik można dotrzeć do ruin Zamku Homole. Do dziś zachował się fragment muru i ułamek 10-metrowej wieży.
           

                 DOMEK CHOPINA

Międzynarodowe Festiwale Chopinowskie w Dusznikach Zdroju
Odbywają się dla upamiętnienia charytatywnych recitali Fryderyka Chopina w Dusznikach Zdroju w 1826 roku. Są najstarszym festiwalem w Polsce, największym festiwalem chopinowskim na świecie.Co rocznie – od 1946 roku – gromadzą największe gwiazdy pianistyki z kraju i całego świata.
Występowali tu niemal wszyscy najwybitniejsi pianiści okresu powojennego – tak polscy jak i zagraniczni; m.in. Halina Czerny-Stefańska, Barbara Hesse-Bukowska, Adam Harasiewicz, Piotr Paleczny, Krystian Zimerman (dwukrotnie), Stefan Askenaze, Stanisław Bunin, Dang Thai Son, Światosław Richter, i wielu, wielu innych znakomitych artystów. Niektórzy po raz pierwszy w Polsce występowali na dusznickiej estradzie, po czym otrzymywali zaproszenia do Filharmonii Narodowej i innych sal koncertowych w naszym kraju                         

             Jaskinia solno-jodowa
Dnia 13 lutego 2004 r. w Zakładzie Przyrodoleczniczym Zespołu Uzdrowisk Kłodzkich S. A. w Dusznikach Zdroju (ul. Zielona 23, tel. 074/ 866 93 62 wew. 29) otwarto Centrum Mikroklimatu Morskiego – Jaskinię Galos.
Mieszkańcy Polski, poza szczęśliwcami znad morza, są narażeni na rozrastanie się tarczycy. Ludzie cierpiący na niedoczynność tarczycy są ociężali, ospali, mają skłonności do otyłości. Jaskinie Galos są wykonane z soli z Morza Czarnego, która zapewnia morski mikroklimat. Dlatego też Zespół Uzdrowisk Kłodzkich rozszerzył zakres usług o jaskinię solno-jodową, dzięki której, także w górach, można będzie uzupełnić niedobór jodu. Jaskinia solna „Galos” zbudowana jest z bloków solnych wytwarzanych na Krymie. Tam też powstały za czasów władzy radzieckiej pierwsze jaskinie. Profesor Władimir Strojewski długo pracował nad technologią, aby uzyskać zalety klimatu morskiego, a wyeliminować jego wady. Powietrze uzdrowisk ze słonymi źródłami lub wodami zawiera bowiem dużo wilgoci w powietrzu, co w wielu przypadkach jest niewskazane, a nawet szkodliwe. Przez dziesiątki lat na Krymie jeździła tylko władza. Teraz profesor sprzedał patent. Firma Everet z Krymu tworzy według jego patentu jaskinie w Polsce.                           

                                         Jamrozową Polana   www.jamrozowa.eu

 Jamrozowa Polana, nazywana również Centrum Polskiego Biathlonu znajduje się na Wzgórzach Lewińskich, niedaleko Dusznik Zdroju.Jamrozowa Polana www.jamrozowa.eu zaprasza do korzystania z narciarskich tras biegowych. W  Centrum Turystyki Aktywnej i Centrum Polskiego Biathlonu na Jamrozowej Polanie  trasy są zawsze przygotowane .

W okresie międzywojennym na terenie Polany istniał tor saneczkowy, bobslejowy oraz skocznia narciarska. Na początku lat pięćdziesiątych XX w. na Polanie od strony miasta została już tylko jedna zagroda zamieszkana przez Antoniego Jamroza, od którego w późniejszych latach przyjęła się nazwa Jamrozowa Polana. W końcu lat osiemdziesiątych XX w. na Jamrozowej Polanie zbudowano duży, dobrze wyposażony ośrodek narciarstwa klasycznego, biathlonu oraz urządzenia sportowe z zapleczem hotelowo-treningowym.

                                                Podgórze

 Stacja sportów zimowych oddalona od Dusznik Zdroju o 2 km oferuje korzystne warunki do uprawiania narciarstwa zjazdowego. Jest to teren o dużych walorach krajobrazowych i doskonałych warunkach mikroklimatycznych. Znajdują się tu dwa wyciągi narciarskie: jeden na Przyjacielską Kopę (dł. 450 m) z systemem sztucznego naśnieżania i oświetleniem, drugi na Sołtysią Kopę (dł. 760 m) z trzema trasami zjazdowymi o długości 800, 1200 i 1500 m. Po białym szaleństwie można  skorzystać z oferty pobliskiej stanicy konnej i pobrać lekcje jazdy konnej.. Znajdą się tu miejsca zarówno dla grup szkolnych, jak i bardziej wymagających turystów.

                                   Ośrodek narciarski  Zieleniec - www.zieleniec.pl

Zieleniec jest największym ośrodkiem narciarskim w Kotlinie Kłodzkiej (jednym z większych w Sudetach). Jest dzielnicą Dusznik Zdroju. Leży na wysokości ok. 950 m. n. p. m. w paśmie Gór Orlickich. Panuje tam specyficzny mikroklimat (jedyny taki w Polsce) - zbliżony do alpejskiego. Ze względu na szczególny układ ciśnieniowy mas powietrza, tutejszy mikroklimat wymusza na organizmie ludzkim zwiększenie produkcji czerwonych ciałek krwi, co w efekcie znacznie poprawia samopoczucie osób nawet kilka dni przebywających w Zieleńcu. 

Północne stoki Zieleńca, doskonałe tereny narciarskie oraz duża ilość opadów w okresie zimowym (1300 mm w ciągu roku z czego 40% przypada na okres od listopada do marca) sprawiają, że śnieg leży blisko 150 dni. Zieleniec oferuje 28 wyciągów. Dla lubiących nocne jazdy przygotowanych jest 10 oświetlonych stoków. Trasy zjazdowe Zieleńca są bardzo zróżnicowane pod względem techniki jazdy: od bardzo łatwych do bardzo trudnych. Dlatego każdy znajdzie coś dla siebie.

Dla osób uprawiających frestyle na nartach lub snowboardzie Zieleniec oferuje snowpark oraz pełnowymiarową rynnę (halfpipe). Trasy zjazdowe i wyciągi są tak rozmieszczone, że mamy możliwość (nie ściągając nart czy deski z nóg) przejechania z jednego końca Zieleńca na drugi i z powrotem.

               Zieleniec od wielu lat jest popularną miejscowością wypoczynkową, również w lecie.

                  Trasy biegowe Gór Orlickich  -  www.zieleniec.pl/trasy.php

Góry Orlickie oferują wręcz idealne warunki do uprawiania narciarstwa biegowego. Łącznie w okresie zimowym przygotowanych jest ok. 212 km tras, o zróżnicowanym poziomie trudności. Są to trasy zarówno łagodne, idealne dla mniej doświadczonych narciarzy jak i trasy trudniejsze, które z pewnością zadowolą doświadczonych miłośników narciarstwa biegowego.Główną trasę stanowi w przeważającej części szlak Jiráskovy biegnący grzbietami Gór Orlickich wokół najwyższego szczytu - Wielkiej Desztnej. Narciarze mogą skorzystać z kilku oznakowanych pętli, oferujących wiele atrakcji przyrodnicznych (np. Bukacka) oraz kulturowych, spośród których warto zwrócić uwagę na grupę warowną Hanicka, Kaplicę Kunsztacką czy też Kościół pw. Wniebowzięcia NMP w Neratovie.Turyści mogą też wstąpić na odpoczynek do historycznego Schroniska Masarykova Chata na Serlichu, na szczycie Orlicy.Czeskie trasy tworzą pętle bądź też łączą się z trasami po polskiej stronie granicy. Są one przygotowywane dwa razy w tygodniu. Tam, gdzie jest to możliwe, jedna trasa przygotowana jest do techniki klasycznej, a druga, równoległa do techniki łyżwowej. Miłośnicy techniki łyżwowej z pewnością najbardziej docenią pętlę w Orlickim Záhorí.Trasy są oznakowane pomarańczowymi znakami kierunkowymi, w miejscach wejścia na trasy umieszczone zostały duże mapy.Więcej informacji, mapy na stronie Tras w Zielencu:  www.zieleniec.pl/trasy.php

Rezerwat Topieliska pod Zieleńcem -Z Dusznik można przejść szlakiem :  Plac Warszawy (szlak niebieski) do Rozdroża pod Bieścem (3 godz. 5 min.), od Rozdroża szlak zielony do rezerwatu (45 min.) Czas przejścia w jedną stronę: 3 godz. 50 min.  Rezerwat został utworzony dla ochrony torfowiska wysokiego. Zespół obecnej roślinności powstał w okresie polodowcowym. Pokład  torfu ma dziś ok. 8 m grubości. Rosnący dookoła bór świerkowy nadaje okolicy surowy wygląd, podobny do subarktycznego. Torfowisko to należy do największych torfowisk w Sudetach. Jest zasilane wyłącznie wodą z opadów atmosferycznych Cechą charakterystyczną torfowisk wysokich jest występowanie dwu zespołów roślinnych, tworzących na powierzchni mozaikę. Jeden z nich zajmuje tzw. kępy, a drugi występujące między kępami dolinki. Kępy tego torfowiska budują głównie mchy torfowe. Rosną  również na nich drobne krzewinki żurawiny błotnej, modrzewnicy zwyczajnej, wrzosu zwyczajnego, borówki bagiennej, borówki brusznicy i bażyny czarnej. Rosną tam również rosiczki - rośliny owadożerne, mające kwiaty przystosowane do chwytania owadów. Osobliwością torfowiska jest występowanie brzozy karłowatej, maliny karłowatej, wierzby lapońskiej, a więc reliktowej roślinności polodowcowej.

.                                   

                                                         KUDOWA ZDRÓJ

 Miasto uzdrowiskowo-turystyczne położone na powierzchni 34,00 km2 w południowo-zachodniej części Polski u podnóża Gór Stołowych, na wysokości 388 m n.p.m., przy międzynarodowej trasie E-67, w odległości 120 km od Wrocławia i Pragi, 300 km od Bratysławy i Wiednia. Kudowa-Zdrój stawia na czystość i ekologię oraz promuje działania przyjazne środowisku naturalnemu, co potwierdzają zdobyte nagrody i wyróżnienia.Pierwsze wiadomości o mieście pochodzą z XV wieku. Potem następowała rozbudowa obiektów leczniczych,pijalni wód i obiektów sanatoryjnych. Właściwy rozwój Kudowy jako uzdrowiska datuje się od 1905 r., kiedy to otrzymała połączenie kolejowe z Kłodzkiem i wybudowano Dom Zdrojowy. 

Szybko wzrasta liczba  pensjonatów, a ilość kuracjuszy przekracza 6000 osób rocznie. W okresie międzywojennym było to jedno z największych uzdrowisk sudeckich. Było tu wielu znakomitych gości, a wśród nich Winston Churchill. Podstawę leczenia stanowią wody mineralne, służące do kuracji pitnej i kąpielowej.Kudowa - Zdrój jest uzdrowiskiem podgórskim (od 200 do 400 m n.p.m.). Miejscowość jest oparta o Góry Stołowe i Wzgórza Lewińskie, których zbocza stanowią naturalną barierę przed północnymi i północno - wschodnim wiatrem. Klimat jest tu łagodniejszy (nisko i średnio bodźcowy) niż na pozostałym obszarze Ziemi Kłodzkiej. Właściwości klimatu pływają bardzo korzystnie na szereg procesów ustrojowych: krążenie krwi, oddychanie i trawienie, sprawność układu mięśniowego i nerwowego. Dodatkowym czynnikiem moderującym są zwarte obszary leśne (przewaga drzewostanu świerkowego, sosnowego i bukowego). Podstawowym bogactwem uzdrowiska są naturalne źródła wód mineralnych.

Pijalnia wód mineralnych-Neobarokowy budynek połączony z Salą Koncertową, wzniesiony w 1931 roku. Wnętrze Pijalni z ogólnodostępnym ujęciem wody mineralnej zdobią obrazy A. von Molnara. Przedstawiają one  Kudowe na przestrzeni trzech wieków.  W Sali Koncertowej, która spełnia również funkcję hali spacerowej, na jednej ze ścian widnieją malowidła z. Stryjeńskiej obrazujące tańce polskie. Odbywa się tutaj część imprez kulturalnych organizowanych w Kudowie.(wystawy malarskie,warsztaty moniuszkowskie podczas Festiwalu Moniuszkowskiego).

 Park Zdrojowy-Założony w XVIII wieku, położony u stóp Góry Parkowej, obfituje w starannie utrzymany kompleks cennej roślinności także egzotycznej. W Parku  znajduję się źródła leczniczych wód mineralnych są to: zdroje "Śniadecki","Marchlewski" i "Moniuszko". Wody te o charakterze szczawianu używane są  zarówno do kąpieli jak i do picia                           
            

                                               KAPLICA CZASZEK   - www.czermna.pl       

Nieopodal Kudowy we wsi Czermna znajduje się unikalna Kaplica Czaszek zbudowana w 1766 r. przez miejscowego proboszcza Wacława Tomaszka.Zgromadzone są w niej czaszki i kości ofiar wojny 30-letniej i epidemii.W suficie, na ścianach i ołtarzu znajdują się szczątki ok. 3000 osób,a 21000 zgromadzonych jest pod podłogą w krypcie o wymiarach 6x6 m (warstwa około 1,5-1,8 m).  

Kaplica w Czermnej, zwana kaplicą czaszek jest unikatowym dziełem kultury religijnej. Zlokalizowana koło kościoła parafialnego św. Bartłomieja w Czermnej - jest jedną z największych osobliwości naszego regionu i jedynym tego rodzaju zabytkiem w Polsce. Przyciąga wielu zwiedzających, wzbudza lęk i refleksje nad śmiercią.

.

Kaplicę Czaszek założył proboszcz Wenzel Tomašek w 1776 r. Jest to jeden z trzech takich obiektów w Europie – pozostałe, zresztą znacznie większe, znajdują się w Rzymie i w Sedlcu koło Kutnej Hory. Według tradycji proboszcz spostrzegł psy, rozgrzebujące ziemię przy starej kostnicy i odsłaniające liczne szczątki ofiar niedawnych wojen śląskich, wojny trzydziestoletniej i epidemii cholery. Znając rzymskie katakumby, postanowił zbudować w Czermnej podobny pomnik, stanowiący godne miejsce pochówku dla martwych i przypominający żywym o nieuchronności śmierci. Zapewne nie sądził, że równocześnie tworzy swego rodzaju makabryczną ciekawostkę, przyszły „magnes” dla turystów, owiany atmosferą sensacji. Przy pomocy kościelnego i grabarza Langnera proboszcz zebrał również kości walające się w okolicy i oczyścił je (zajmował się tym niemal do końca życia, do 1804 r.). W kaplicy – na ołtarzu, ścianach i pod sklepieniem – zgromadzono ok. 3 000 czaszek i piszczeli, a w krypcie pod podłogą złożono szczątki dalszych 21 tys. ofiar. Moralizatorską wymowę wystroju uzupełnia krucyfiks i figury aniołów, trzymających wagę i trąbę – symbole Sądu Ostatecznego (na tabliczkach pod nimi – czeskie i łacińskie wezwania do zmartwychwstania i udania się na Sąd). Osobliwa kaplica w której snuć można refleksje o śmierci i sądzie  ostatecznym  Czermna, 57-350 Kudowa Zdrój tel. 0605 54-09-27 Czynne: wt.-niedz. w okresie zimowym w godz. 10.00 - 16.00 od V w godz. 9.30 -17.30. Kliknij na link i zobacz wirtualne zbliżenie wnętrza kaplicy : www.czermna.pl

                             Kudowa -  Pstrążna     www.skansen.kudowa.pl/

MUZEUM KULTURY LUDOWEJ POGÓRZA SUDECKIEGO57-350 Kudowa Zdrój tel. (074) 866-28-43 Czynne: wt.-niedz. w godz. 10.00 - 18.00 zamknięte od 1.XI do 29.IV - wejścia dla grup po uprzednim zgłoszeniu Skansen zlokalizowano na górskim stoku byłej wsi Pstrążna Mała, wysoko położona wieś, obecnie część Kudowy Zdroju. Znajduje się tu ciekawy skansen - Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego - oddział muzeum w Wałbrzychu  a od 1.01.2006 r. jest samodzielną instytucją kultury, której organizatorem jest samorząd Kudowy Zdroju.

Wystawę stałą stanowią zabytkowe obiekty drewnianej architektury ludowej pogórza sudeckiego. Domy cieszą oczy nie tylko kunsztowną konstrukcją – dowodem mistrzostwa dawnych cieślów, ale i zachowanymi starymi meblami i sprzętami gospodarskimi z XVIII, XIX i początków XX w.. Jes tu budynek kuźni z całym wyposażeniem, zajazd z pocz. XIX w., chaty wiejskie, dzwonnica i kapliczki słupowe. Większość obiektów jest drewniana, znajdowały się one pierwotnie w innych miejscowościach, tam niszczały, zostały rozebrane tu przeniesione i odbudowane Prezentowane są w  nim obiekty ludowej kultury architektury Sudety (budynki mieszkalne, dzwonnica.  Organizowane są tu pokazy produkcji chleba, sera, masła, wytłaczania oleju, wiązania kłosów, młócki cepami oraz kucia żelaza i wyrobu podków, gwoździ .wiecej informacji na stronie skansenu :www.skansen.kudowa.p

 Skansen Kultury Ludowej - skansen w Prążnej  -  SZLAK GINĄCYCH ZAWODÓW       http://www.szlakginacychzawodow.pl/

Muzeum plenerowe w Kudowie-Czermnej (200 m od kaplicy czaszek), w którym można zapoznać się z ginącymi obecnie zawodami takimi jak: garncarstwo, młynarstwo i kowalstwo oraz obcować ze strusiami, bażantami oraz kurkami chińskimi w utworzonym tu mini zwierzyńcu.Gospodarstwo składające się z kilku drewnianych chat wiejskich , wiatraka, pracowni garncarskiej oraz ptasiego mini zoo ze strusiem emu ( chętnie jedzącym z ręki). W jednej z chat odbywają się pokazy wypieku chleba tradycyjną metodą na zakwasie w piecu chlebowym. Smakowi takiej kromki chleba posmarowanego smalcem trudno się oprzeć.
Każdy ze zwiedzających ma możliwość spróbowania toczenia naczyń glinianych na kole garncarskim. W ogromnym drewnianym szałasie można biesiadować przy ognisku nawet w czasie deszczu. W pogodne ciepłe dni można podziwiać szybowce unoszące się nad górami po czeskiej stronie.
Atrakcją są odbywające się tu codziennie ok. godz 10.00 wypieki wiejskiego chleba o unikalnej recepturze oraz degustacje wiejskiej pajdy ze smalcem.
Warte obejrzenia są również pokazy ręcznego toczenia naczyń glinianych na kole garncarskim. Wszyscy odwiedzający mają możliwość własnoręcznego wykonania glinianej pamiątki.
Skansen Kultury Ludowej - skansen w Prążnej 
ul. Chrobrego 43 a, tel. 074 865 55 12, czynne: codziennie 10.00 – 18.00, wstęp: normalny 6 zł, ulgowy 4 zł 

        AQUA PARK "WODNY ŚWIAT" 

 ul. Moniuszki 2a, 57-350 Kudowa Zdrój - czynny codziennie: od 9.00 do 21.00 w soboty i niedziele: od 10.00 do 21.00 tel. 074 866 45 02 . Jeden z  najnowocześniejszych krytych basenów sportowo-rehabilitacyjnych na Dolnym Śląsku,  ogrzewanym za pomocą odnawialnego źródła energii- woda jak w morzu ogrzewana słońcem Obiekt zlokalizowany w centrum uzdrowiska w sąsiedztwie dwóch największych ośrodków sanatoryjnych w Kudowie Zdroju, tj. sanatorium "Polonia" ZUK oraz sanatorium "Bristol" MSWiA przy zabytkowym Parku Zdrojowym.

KUDOWSKIE MUZEUM ZABAWEK "BAJKA"
ul.Zdrojowa 36, 57-350 Kudowa Zdrójtel.(74)867-08-05 Czynne codziennie,listopad-marzec : 10.00-16.00kwiecień-październik : 9.00-17.00 Bilety wstępu: 5zł norm./3zł ulg., opiekunowie grup bezpłatnie

JASKINIA SOLNO- JODOWA GALOS
Park Zdrojowy, Łazienki III, 57-350 Kudowa Zdrójtel.  (074) 868 04 81Czynne: pon.-ptk 8.00-21.00, sobota niedziela  10.00-21.00Bilet 15 zł, 12 zł ulg.

 RUCHOMA SZOPKA
(w prywatnym domu) ul. Kościuszki 101, Czermna, 57-350 Kudowa Zdrój Czynne: codziennie przez cały dzień.Bilety wstępu: wolne datki.W niewielkiej chatce podziwiać można wykonane w latach 1896-1924 przez Frantiska Stepana ok. 250 ręcznie  strugane, niezwykle barwne lipowe, ruchome figurki. Układają się one w sceny z życia pasterzy, mieszczan i ich domostwa. Zagrać tutaj też można na zabytkowych organach

                                               LĄDEK ZDRÓJ  

Zabytkowe miasto, jedno z najstarszych w Sudetach, położone na Ziemi Kłodzkiej nad Białą Lądecką w górach Złotych. Zostało założone w początkach XIII w. Jest to uzdrowisko z licznymi źródłami. Zaleca się tutaj leczenie gośćca, chorób narządów ruchu, naczyń wieńcowych,chorób skórnych, kobiecych i nerwowych. Do leczenia wykorzystujesię mineralne cieplice radowo-siarczkowo-wodorowe. W części uzdrowiskowej oddzielonej od miasta znajduje się duże zespół sanatoriów i domów wczasowych, oraz przepiękny park ze starym domem zdrojowym z drugiej połowy XVII w. Wśród zabytków na uwagę zasługuje Zakład Przyrodoleczniczy "Wojciech" z 1678 r., przebudowany w latach 1878-80 r. na wzór łaźni tureckiej z basenem kąpielowym

.  W rynku znajduje się ratusz, barokowa figura Świętej Trójcy oraz  liczne kamienice z podcieniami. Niedaleko rynku na rzece Biała Lądecka znajduje się most kamienny z drugiej połowy XVI w. z figurą św. Jana Nepomucena. Wśród zabytków możemy jeszcze wyróżnić kościół parafialny Narodzenia NMP z XVII w. i barokową kaplicę NMP z XVII-XVIII

   LĄDECKIE ARBORETUM
ul. Moniuszki, 57-540 Lądek Zdrój. Czynne: od V do IX codzienniew godz. 9.00 -17.00
Bilety wstępu: 1,5 zł.Leśny ogród drzew i krzewów utworzony w latach siedemdziesiątych. Dominują dorodne drzewostany mieszane rodzimego pochodzenia z bukiem, jodłom, świerkiem. Dogodne warunki sprzyjają rozwojowi ponad 250 gatunków i odmian drzew pochodzących z całego świata Spacerować można licznymi alejkami miedzy szemrzącym potokiem górskim.

 JASKINIA RADOCHOWSKA  
koło wsi Radochów, do 1966 r., czyli do odkrycia Jaskini Niedźwiedziej była najdłuższą jaskinią w polskiej części Sudetów o łącznej długości ścian i korytarzy wynoszącej 265 metrów. Nazywana dawniej Reyersdorfer Tropsteinhöhle - Radochowska Jaskinia Naciekowa, zachwyca swym pięknem.

Powstała w niewielkiej soczewce wapieni krystalicznych, a pierwsze wzmianki o jej odkryciu pochodzą z początku XVIII w. Długi Korytarz Łącznikowy krzyżuje się z krótkimi korytarzami poprzecznymi.We wnętrzu największego Korytarza Środkowego - sala Gotycka z podziemnym jeziorkiem (2m głębokości). We wnętrzu stała temperatura 9C. Jaskinia posiada trzy, sztucznie przekopane otwory. W jaskini znaleziono m.in. kości niedźwiedzia jaskiniowego, hieny jaskiniowej dzikiego konia, nosorożca włochatego. Natrafiono również na  ślady bytności w niej człowieka pierwotnego.
 Od czasów powojennych jaskinia jest ogólnodostępna. Należywyposażyć się w latarkę i dobre obuwie, gdyż niektóre odcinki zalane są wodą lub błotniste oraz mieć w sobie ducha eksploratora a wycieczka dostarczy na pewno wielu wrażeń.
Dojście:z drogi Kłodzko - Lądek od przystanku PKS w Radochowie zielonym szlakiem,z Lądka - szlakiem niebieskim lub Doliną Białej Lądeckiej do Radochowa, dalej szlak niebieski.Widok na Góry Złote

                          Uzdrowisko   Długopole Zdrój  www.dlugopolezdroj.com        

W południowej części Ziemi Kłodzkiej, na obszarze największej w Sudetach kotliny, u stóp Gór Bystrzyckich leży niewielkie uzdrowisko Długopole Zdrój (tylko 54 ha).Znajdujące się na terenie Długopola wody mineralne posiadają wysokie właściwości lecznicze.Długopole to miejscowość uzdrowiskowo - wypoczynkowa, położona nad brzegiem Nysy Kłodzkiej, na wysokości 370 - 400 m. npm., otoczona malowniczymi lasami i parkami. Warunki klimatyczne, wynikające z korzystnego położenia sprzyjają wypoczynkowi, rehabilitacji i lecznictwu. Dzięki źródłom wód mineralnych o znakomitych właściwościach leczniczych prowadzone są tu kuracje zdrowotne związane głównie z chorobami układu pokarmowego i układu krążenia.

 
 W centrum uzdrowiska znajduje się zabytkowy Park Zdrojowy z pięknymi okazami starych drzew.
Rosną tu sosny, cisy, buki i jawory. Główna aleja - ulubione miejsce spacerów kuracjuszy wysadzona jest lipami i klonami.Znajdziemy tu również drzewa, które nie występują w żadnym innym miejscu w na Dolnym Śląsku oraz w Polsce. Wody eksploatowane w Długopolu Zdroju to szczawy wodorowęglanowo - wapniowo - sodowo - magnezowe bogato nasycone dwutlenkiem węgla.Czynne są trzy źródła: „Renata”, „Emilia” i „Kazimierz”, których wody wykorzystywane są do kuracji pitnej i kąpieli mineralnych. Głównymi profilami leczniczymi są choroby wątroby, serca, nadciśnienie, miażdżyca oraz nerwice.

Zakład przyrodoleczniczy „Karol” oferuje ponad 45 rodzajów zabiegów leczniczych w tym unikalne w Europie naturalne suche kąpiele kwasowęglowe.Ciekawostką dla odwiedzających Długopole Zdrój jest jedyna w kraju kawiarnia utworzona w byłym ewangelickim kościele ze specyficznym klimatem gdzie można się napić piwa, wina lub kawy, a potem wyjść wprost z kawiarni do lasu na spacer.Przez Długopole Zdrój przechodzi główny szlak sudecki im. M. Orłowicza ze Świeradowa Zdroju do Paczkowa.

Długopole Zdrój jest znakomitą bazą wypadową do wielu ciekawych miejscowości i atrakcji turystycznych położonych na Ziemi Kłodzkiej, a w zimie na stoki narciarskie Międzygórza, Zieleńca, Spalonej, Rudawy, Czarnej Góry oraz pobliskich Czech.Do uzdrowiska dojedziemy od północy szosą z Bystrzycy Kłodzkiej, a od południa drogą z Międzylesia.Przez Długopole przebiega linia kolejowa łącząca Wrocław z Pragą. Dodatkowym atutem miejscowości jest położenie przy międzynarodowej trasie komunikacyjnej i bliskość do granic państwa

 .

                                                      STRONIE ŚLĄSKIE

Stronie Śląskie prawa miejskie otrzymało w 1967 roku. Obecnie Stronie ciągle się rozwija i przekształca z miasta uprzemysłowionego w typowo turystyczne. Powstaje coraz to większe zaplecze noclegowe i gastronomiczne. Jest dużo dobrze oznakowanych szlaków pieszych jak i rowerowych, co sprawia doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku.Pierwsze wzmianki o miejscowości pochodzą już z XIII w. Początkowo była to osada pasterska. Stopniowo następował ciągły rozwój osady, gdyż w okolicy wykryto srebro i powstały z tego powodu kopalnie, później powstała również huta żelaza. W 1864 roku powstała istniejąca do dziś huta szkła kryształowego "Violetta". Produkty tego zakładu są znane i eksportowane na cały świat.
Miasto położone jest w malowniczej okolicy i posiada wiele zabytków:barokowy kościół św. Maternusa z II połowy XVIII w. i kaplicę z przeł. XVIII i XIX w, oraz liczne kapliczki i figury przydrożne pochodzące z XVIII i XIX w. 
Atrakcją turystyczną jest pomnik przyrody - dąb o obwodzie 4,25  Miasto posiada ciekawą zabudowę.

Muzeum - Huta szkła kryształowego ,,Violetta"ul. Kościuszki 11, 57-550 Stronie Śląskie tel. (074) 814-13-79 (PTTK) Czynne: pon.-pt. wgodz. 8.00 -14.00.Konieczna wcześniejsza rezerwacja. W czasie zwiedzania Huty z przewodnikiem zapoznać się można z technologią produkcji szkła kryształowego. Uwagę zwiedzających przyciąga zwłaszcza ręczna praca hutników i zdobników, dzięki  której z gorącej szklanej masy powstają urocze szklane cuda 

BASEN KRYTY CENTRUM SPORTU I REKREACJI Ul. Kosciuszki  2a, 57-550 Stronie Śląskie, Tel. (074)814-16-04.Czynne: pon-ptk  6.00-22.00, soboty, niedziele, święta 10.00-22.00.Ceny biletów:4.50-8.00 zł

    Wapiennik Łaskawy Kamień http://www.wapiennik.eu/

Zabytkowy wapiennik "Łaskawy Kamień" z końca XVIII w. znajduje się w Starej Morawie, przy drodze do Jaskini Niedźwiedziej w Kletnie. Od 1978 roku rodzina Rybczyńskich podnosi obiekt z ruiny, dobudowując na pozostałościach fundamentów i murów Wapiennika część mieszkalną i atelier.
W przylegającym parku - zorganizowanym na wzór ogrodu japońskiego, znajduje się stała galeria prac plastycznych: Ermy, Joli i Jacka Rybczyńsktch. Znaleźć tu można prace plastyczne: obrazy, grafikę, obiekty i rzeźby. Po wcześniejszym ustaleniu terminu, można też zwiedzać wapiennik.
Obiekt jest siedzibą stowarzyszenia Niemiecko-Polskiego "WAPIENNIK GNADENSTEIN" (z siedzibą w MOGUNCJI), Polskiego Stowarzyszenia MUZEUM "WAPIENNIK" i redakcji kwartalnika artystyczno - regionalnego "STRONICA ŚNIEŻNIKA".
Zarówno obiekt jak i wspomniane organizacje są prowadzone i kierowane przez twórcę i pedagoga prof. Jacka Rybczyńskiego.

Wapiennik  istnieje od 32 lat, System technologiczny Wapiennika został opracowany przez słynnego brytyjskiego konstruktora pieców Hrabiego Rumforda. Na terenie przynależnym do Wapiennika znajduje się Ogród Japoński, Piramida, Wahadło Foucalta i pracownie druku artystycznego.
W starym Wapienniku organizowane są od 1978 roku imprezy z kręgu kultury wysokiej, mają tu miejsce między innymi:Wieczory autorskie: Antoni Matuszkiewicz, Karol Maliszewski, Roman Praszyński, Ewa Sonnenberg, Marcus Braun, Marcin Sendecki, Jacek Bolewski, Olga Tokarczuk, Václav Vokolek, Arkady Fiedler i wielu innych znakomitych.
Koncerty muzyczne: Aleksiej Suslov, Elżbieta Mazur, Bożena Zborowska Kucmer, Anna Kornacka, Jerzy Lamorski, Arek Korolik, Yuko Fuchimoto i wielu innych znakomitych.
Wystawy artystyczne: Jan Giejson, Roman Cieślewicz, Zygmunt Janota, Andrzej Jeziorkowski, Stefan Sadowski, Ryszard Baloń, Jan Vicar, Katarzyna Krej, Stefan Sadowski, Maria Filipovova, Janusz Robaszewski, Ewa Beyer Formela i wielu inych znakomitych.Wapiennik Łaskawy Kamień w Starej Morawie jest jedynym odrestaurowanym Wapiennikiem typu Rumforda bazującym na projekcie K.F. Schinkla w Polsce. Pokrewne obiekty znajdują się w Niemczech, w Maxen pod Dreznem i Rüdersdorf pod Berlinem (stanowiły eksponat prezentowany w Wystawie Światowej EXPO 2000 w Hannoverze). Sam w sobie jest fascynującym zabytkiem techniki, jego konstrukcja pozwalała inaczej niż w przypadku konwencjonalnych wapienników na permanentne użytkowanie. Przy Wapienniku Łaskawy Kamień znajduje się Galeria Autorska Rodziny Rybczyńskich, pracownie druku artystycznego i czerpania papieru, ogród japoński. Zwiedzanie obiektu, enklawy parku i ogrodu japońskiego w towarzystwie przewodnika trwa około 35 - 45 minut.

                                              Ośrodek narciarski Czarna Góra

 Czarna Góra 1205 m n.p.m. . Sienna 4, 57-550 Stronie Śląskie, tel./fax 814-12-45, 814-30-00 Wyciąg krzesełkowy: wjazd i zjazd: 17.00 zł.dorośli,13.00 zł. dzieci w jedną stronę 12.00zł. dorośli, 9.00 zł. Dzieci  wznosi się w postaci potężnego wypiętrzenia o stromo opadających zboczach. Stanowi najlepiej widoczny z Ziemi Kłodzkiej szczyt w Masywie Śnieżnika, uchodząc jednocześnie od dawna za jej  najlepszy punkt widokowy. Roztacza się stąd pełna panorama Kotliny Kłodzkiej obejmująca wszystkie okalające ją pasma górskie.

 
W rejonie Śnieżnika Kłodzkiego pokrywa śnieżna utrzymuje się od listopada do kwietnia, przy częstych opadach powyżej  30 cm na dobę. Walory narciarskie tego terenu znane były od dawna. Na przełomie stulecia, z Czarnej Góry do Międzygórza odbywały się zjazdy "rogatymi saniami". Modę taką propagowano jako wielką tutejszą, zimową atrakcję Czarna Góra  jest interesująca pod względem turystycznym i narciarskim, gdyż na jej zboczach powstaje duży nowoczesny ośrodek sportów zimowych, w pozostałych porach roku stanowiący doskonałą bazę wypadową w Góry Złote, Bialskie, Bystrzyckie  Krowiarki i Masyw Śnieżnika. Czarna Góra ma ambicję bycia wśród liderów oferujących narciarską zabawę i zimowy urlop.                    

  Niewiele jest w Polsce terenów posiadających tak dobre warunki rekreacyjne jak Czarna Góra. Krystalicznie czyste powietrze, źródlana woda górskich potoków, wspaniała nie skażona przyroda, ogromne połacie lasów stwarzają  doskonały nowoczesny ośrodek sportów zimowych.                              

Podziemna Trasa Turystyczno - Edukacyjna w Starej Kopalni Uranu w Kletnie - http://www.kletno.pl/  Czynna codziennie w godz. 9.00-17.00 - Kopalnia uranu położona jest na północnym stoku Żmijowca w Masywie Śnieżnika. Działała ona w latach 1948-1953, wykorzystując m.in. kilka średniowiecznych sztolni, w których w przeszłości prowadzono wydobycie żelaza, srebra i miedzi. 

Kopalnia obejmowała 20 sztolni, 3 szyby, a sumaryczna długość wszystkich wyrobisk górniczych wynosiła ponad 37 km. Łącznie wydobyto tu 20 ton uranu. Udostępniona do zwiedzania sztolnia nr 18 znajduje się przy drodze łączącej Kletno z Sienną. Stanowi ją wyodrębniony system wyrobisk znajdujący się w północno-wschodniej , najwyżej położonej części kopalni. Zobaczyć tu można wiele atrakcyjnie oświetlonych wystąpień miejscowych minerałów (fluoryt, ametyst, kwarc i innych). Długość udostępnionych wyrobisk to około 200 m chodników o szerokości 1,5-2 m, wysokości 1,7-do ponad 2 m.

.

Usługi Edukacyjne świadczone przez Podziemną Trasę Turystyczno-Edukacyjną w Starej Kopalni Uranu w Kletnie to niekonwencjonalne formy i środki dydaktyczne, jakimi są udostępnione wyrobiska historycznej kopalni. Świadczone są na rzecz osób indywidualnych i grup zorganizowanych oraz szkół wszystkich szczebli jak i ośrodków naukowo- badawczych. W referacie wykazano zadania i cele placówki oraz stosowane formy i środki dydaktyczne. Wiecej informacii na stronie kopalni: http://www.kletno.pl/

JASKINIA NIEDŹWIEDZIA  Kletno k / Stronia Śląskiego tel. (074) 814-12-50 Czynne: codziennie oprócz poniedziałków i czwartkówod II do IV i od IX do XI w godz. 10.00 - 17.40od V do VIII w godz. 9.00 - 16.40 Wskazana wcześniejsza rezerwacja - limitowana ilość miejsc Jedna z najpiękniejszych pod względem szaty naciekowej  jaskiń Polski. W osadach zwanych namuliskami odnaleziono wiele zachowanych szczątków kostnych zwierząt plejstoceńskich, wśród których dominują kości niedźwiedzia jaskiniowego.

Do zwiedzania udostępniono środkowe piętro jaskini gdzie wraz z  przewodnikiem spacerować labiryntem korytarzy, podziwiając unikalne stalaktyty i stalagmity, kaskady i draperie kalcytowe. znajduje się w Masywie Śnieżnika na Ziemi Kłodzkiej, powyżej wsi Kletno, na wysokości ok. 800 m. Jest to najdłuższa jaskinia Sudetów 
- liczy około 2500 m korytarzy. Została odkryta w 1966 roku i stała się sensacją naukową na skalę europejską. Znaleziono tu olbrzymie ilości kości zwierząt, w większości gatunków już wymarłych.Od licznych kości niedźwiedzia jaskiniowego wzięła swoją nazwę. To aktualnie 13 co do długości polska jaskinia. 11 dłuższych mamy w Tatrach, a jedną w Górach Świętokrzyskich.

                             
W roku 1983 część korytarzy udostępniono dla turystów. Na trasie o długości ok. 350 m wykonano oświetlone wygodne chodniki i schody - przejście odbywa się cały czas w pozycji stojącej. Najpierw ogląda się korytarze z namuliskami, gdzie dziś jeszcze znajduje się dużo kości  dawnych mieszkańców, potem rozpoczyna się część naciekowa. Tu szczególnie piękna jest Sala Pałacowa - można zobaczyć stalaktyty, stalagmity, misy martwicowe, kaskady, draperie inne formy jaskiniowe. Grota powstała w pięknych białych marmurach, ale nacieki mają wiele barw od bieli po odcienia czekoladowe Prezentują się one najpiękniej kilka dni po większych opadach deszczu oraz w marcu - po wiosennych roztopach, gdy w jaskini znajduje się większa ilość wody. Trzeba jednak pamiętać, że temperatura w jaskini przez cały rok wynosi ok. +6*C , a więc w miesiącach letnich należy się cieplej ubrać. Zwiedzanie odbywa się z miejscowym przewodnikiem w grupie do 15 osób   trwa ok. 40 minut. W okresie maj - wrzesień panuje tu duży ruch – należy sobie wcześniej zarezerwować  bilety, tel. (074) 814-12-50. Jaskinia wraz z otoczeniem tworzy jeden z  najcenniejszych rezerwatów przyrody w Polsce.  W pawilonie wejściowym znajduje się małe muzeum i bufet. Można tam zobaczyć całe szkielety zwierząt zamieszkujących  kiedyś jaskinię oraz ciekawe minerały z okolicy. Można też nabyć pamiątki.

MUZEUM ZIEMI w Kletnie - kolekcja skał, minerałów, skamieniałości.Kletno k. /Stronia Śląskiego. Czynne codziennie oprócz poniedziałków w godz.10.00-17.00.

                                   Śnieżnicki Park Krajobrazowy 

   Zasięgiem swoim obejmuje grupy gór Złotych, Bialskich i Masywu Śnieżnika. Powierzchnia parku wynosi 28,8 ha, a jego strefa ochronna tzw. otulina 14,9 ha. W skład Parku wchodzą rezerwaty:Śnieżnik Kłodzki, Wodospad Wilczki, Jaskinia Niedźwiedzia, Puszcza Śnieżnej Białki, Nowa Morawa.

                                   Schronisko na Śnieżniku im. Zbigniewa Fastnachta

 Puszcza Śnieżnej Białki - rezerwat przyrody, o powierzchni 124,68ha, obejmuje fragment lasu liściastego w pobliżu jego górnej granicy występowania (okolice Bielic k. Stronia Śląskiego). Duży kompleks leśny z dala od dróg komunikacyjnych umożliwia bytowanie licznym dużym zwierzętom. Żyje tu jeleń, którego słychać w czasie rykowiska niemal w całej kotlinie. Często można spotkać sarnę, kunę leśną oraz ptaki leśne: jarząbka, cietrzewia, głuszca. Nad rzeką żyją pluszcze  w rzece pstrągi potokowe i źródlane. Puszcza obejmuje naturalny las bukowy, w którym zachowały się ponad 150-letnie buki i jawory. Występuje tu również jodła, świerk i stare jarzębiny - relikty starej puszczy sudeckiej.

 Puszcza Jaworowa - jest to dobrze zachowany, pierwotny las mieszany  na wierzchowinie i stokach Rudawca (1106 m) i Iwinki (1076 m) - okolice Bielic k. Stronia Śląskiego .http://www.bielice.info.pl/ W 1963 r. powstał tu rezerwat przyrody "Puszcza Śnieżnej Białki" o powierzchni124,68 ha. Jego górną część zajmuje świerkowy bór górnoreglowy, niżej rośnie las mieszany bukowo  jaworowo-jodłowy. Interesująca jest także flora polan śródleśnych. Okolicy Puszczy Jaworowej są wyludnione, dzięki temu często spotkać tu można sarny, jelenie i dziki. Żyją tu również głuszce i cietrzewie, które  są już rzadkością w Sudetach

 Cisowa Góra - to rezerwat obejmujący 38 ha lasu i leżący na północnych zboczach Gór Bardzkich (okolice Barda Śląskiego) W piętrze drzew występują: dąb bezszypułkowy, jawor, lipa drobnolistna, wiąz górski, jodła świerk, modrzew, grab zwyczajny i jesion wyniosły. W górnym piętrze silnie zwartego drzewostanu znajduje się duże skupisko cisów, dla ochrony których powstał rezerwat

 Nowa Morawa - rezerwat w dolinie Morawki na stokach Gór Bialskich.  Ochroną objęty jest niewielki fragment lasu bukowo-świerkowego, z  udziałem jodły i jawora. W podszyciu występuje jarzębina, wawrzynek, wilczełyko. W wyższych partiach i w miejscachwilgotnych lasu spotykamy dzwonek szerokolistny, a jeszcze wyżejszarotkę norweską. (Dojazd: Stronie Śl. - Bolesławów - Nowa Morawa.)

Hala pod Śnieżnikiem - to rozległa łąka wysokogórska na wysokości 1075-1250 m na zachodnim stoku Śnieżnika (szlaki z Kletna k. Stronia Śląskiego i Międzygórza).

                  Na pierwszym planie Jacek Fastnacht i ekipa  -  w tle Hala pod Śnieżnikiem

Występuje tu bogata roślinność. W pobliżu, na Średniaku i na Małym Śnieżniku można spotkać kozice. W XVIII w. łąkę wypasano, a na początku XIX w. zbudowano tu nawet dużą fermę  mleczną, tzw. Szwajcarkę. 

W 1817 r. powstało tutaj schronisko turystyczne.W 1837 r. właścicielką okolicznych terenów, wraz z Halą pod Śnieżnikiem, została ks. Marianna Orańska, która intensywnie zagospodarowała lasy Masywu Śnieżnika i Gór Bialskich. W tym czasie na miejscu obecnego schroniska znajdowały się budy pasterskie i prowizoryczne schronisko, które cieszyło się już znaczną popularnością, bowiem prawie wszyscy wędrowcy ze śląskiej strony tędy udawali się na szczyt. Tu też nocowali, aby o świcie oglądać wschód słońca ze Śnieżnika.

 Schronisko „Na Śnieżniku” często bywa miejscem odpoczynku turystów zmierzających na Śnieżnik. Z okolic schroniska rozpościerają się przepiękne widoki na Kotlinę Kłodzką, jest to jednak mały przedsmak tego, co możemy zobaczyć ze szczytu Śnieżnika.

Oczywiście przebudowywano go i przeprowadzano remonty, ale nadal zachowuje prawdziwą górską atmosferę. Wewnątrz schroniska znajduje się tablica z 1948 r. upamiętniająca 75-lecie Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, pierwotnie umieszczona w wieży widokowej na szczycie Śnieżnika. Z Hali rozciągają się wspaniałe widoki na masyw Czarnej Góry, Rów Górnej Nysy i Góry Bystrzyckie. Tutaj schodzi się kilka długich szlaków pieszych prowadzących z różnych stron Masywu, dlatego też schronisko jest znakomitą bazą dla dwudniowych wycieczek.  

                 Sowirower na Śniezniku - pamiątkowa fotka z kilkudniowego pobytu w schronisku.

Śnieżnik - (1425 m) - szlaki z Kletna k. Stronia Śląskiego i Międzygórza. Masyw Śnieżnika jest centralnym punktem, od którego we wszystkie strony rozchodzą się grzbiety górskie. Kopuła szczytowa leży powyżej górnej granicy lasu i jest doskonałym miejscem widokowym. Przy dobrej pogodzie można stąd podziwiać Karkonosze, Masyw Ślęży na Przedgórzu Sudeckim i Beskidy. Na skłonach kopuły szczytowej występują rumowiska kamienne, powstałe w epoce lodowej Snieżnik był popularny już pod koniec XVIII w. Modne były wycieczki na szczyt Śnieżnika i podziwianie wschodów słońca. W latach 1895-99 wzniesiono tutaj kamienną wieżę widokową w kształcie baszty, o wysokości 33,5 m. 

Po wojnie nie była należycie zabezpieczona i  ponieważ groziła zawaleniem, zdecydowano się na jej wysadzenie w 1973 r. Resztki wieży tworzą dziś kulminację na kopule szczytowej.

 Góra Igliczna - jest to wyniosły, stożkowaty szczyt nad krawędzią Masywu Śnieżnika, opadającą do Rowu Górnej Nysy (szlak z Międzygórza). Jest to miejsce często odwiedzane ze względu na znajdujące się tutaj sanktuarium Matki Boskiej Śnieżnej. 

Figurka Matki Boskiej została przywieziona przez wójta Wilkanowa w 1750 r. i umieszczona na dorodnym buku pod szczytem. Uznano ją za cudowną, gdy burza w 1765 r. zniszczyła drzewo nie uszkadzając figury. Od tamtej pory przypisuje się jej także cudowne uzdrowieniai wysłuchane prośby. W 1983 r. figurka została koronowana przez papieża Jana Pawła II.  Obecny kościółek wzniesiono w latach 1781-82, a w 1821 r. otoczono go krużgankiem.

Opiekują się nim Ojcowie Redemptoryści. W pobliżu kościoła znajduje się Droga Krzyżowa, prowadzącej na wierzchołek Iglicznej Poniżej kaplicy, w  1880 r., zbudowano Schronisko "Maria Śnieżna", które początkowo funkcjonowało jako gospoda. Z tarasu schroniska rozciąga się przepiękny widok na Masyw Śnieżnika. Występują tu licznie gatunki roślin rzadkich i chronionych oraz sztucznie wprowadzona kosodrzewinę. Wraz z partiami boru świerkowego regla górnego są objęte ochroną w rezerwacie  krajobrazowym "Śnieżnik Kłodzki" o powierzchni 192,33 ha. 

Przełęcz Puchaczówka(864 m) - jest to przełęcz oddzielająca Masyw Śnieżnika od grzbietu Krowiarek Okolice te były i są nadal miejscem często odwiedzanym przez turystów. Dawniej przełęcz była zaludniona, podchodziły tu zabudowania wsi Sienna (od wschodu) i Biała Woda (od zachodu). Obecnie jest to teren niemal w całości wyludniony. Znaczenie turystyczne Puchaczówki wynikało z położenia na uczęszczanej drodze z Bystrzycy Kłodzkiej do Stronia Śląskiego, do 1947 r. istniało tu schronisko Puhu-baude.

Powyżej przełęczy, przy szlaku niebieskim do Międzygórza zachowały się pozostałości "Domku Czarnogórskiego"

.

 Na szczycie  góry mieści się stacja przekaźnikowa TV. Z przełęczy rozciągają się  wspaniałe widoki w stronę Gór Złotych i Bardzkich.         

.

                                                     MIĘDZYGÓRZE

                                           Międzygórze - miejscowość jak z bajki

 Leży u podnóża Śnieżnika w dolinie Wilczki i jej dopływu Bogoryi, jedna z najpiękniejszych sudeckich miejscowości. Początkowo była to osada leśna, która w XIX w. przekształciła się w wczasowisko.Z tamtego okresu pozostały przepiękne drewniane domy utrzymane w stylu szwajcarskim i norweski. Pobyt w Międzygórzu ma charakter zdrowotny, zalecany jest w leczeniu górnych dróg oddechowych oraz w stanach wyczerpania. Z zabytków można wymienić: barokowy drewniany kościół św.Józefa - a w nim ciekawy ołtarz z XIX w. z rzeźbioną nastawą w kształcie liści. Bardzo ciekawa jest również rzeźba świętej rodziny. W pobliżu Międzygórza, na Iglicznej znajduje się barokowy kościół Matki Boskiej Śnieżnej z 1781-82 r. 
Dodatkowymi atrakcjami turystycznymi są skałki gnejsowe zwane Skalną Bramą, które występują na zboczach Toczka, w pobliżu nich znajduje się bardzo oryginalny Ogród Bajek, który cieszy się duża popularnością.

OGRÓD BAJEK - Przy żółtym szlaku turystycznym , 30 min. od Międzygórza.tel. (074)813-51) Czynne: cały rok codziennie od IV do X : w godz. 10.00 - 18.00od X do IV: w godz. 10.00 - 16.00.

Bilety wstępu: 3zł norm. / 2,5 zł ulg; opiekun grupy wstęp bezpłatny Unikatowa kraina wyrzeźbionych bajkowych postaci i leśnych domów, leżąca ponad wodospadem na wysokości 780 m n.p.m. Twórcą był Izydor Kriestan, miłośnik przyrody który przez 20 lat tworzył swoje dzieło w hołdzie baśniom i Duchowi Gór - Liczyrzepie. Po odnowieniu Ogród jest bardzo chętnie odwiedzany przez najmłodszych.  W ogrodzie znajdują się bajkowe drewniane domki, liczne totemy a wokół nich przeróżne gatunki drzew, krzewów i kwiatów.

Wodospad im. St. Żeromskiego na Wilczce w Międzygórzu - rezerwat o powierzchni około 2,75 ha. Ponadto obejmuje jeszcze niewielki obszar przełomu Wilczki.  Wodospad na rzece Wilczce stanowi jedną z największych atrakcji Międzygórza. Rzeka spada tutaj ponad dwudziestometrową kaskadą z gnejsowego progu do kotła erozyjnego i dalej płynie głębokim wąwozem o prawie pionowych ścianach. W połowie XIX wieku w czasie zagospodarowywania wodospadu podbudowano próg gnejsowymi głazami (wodospad osiągnął wysokość 27 metrów). W czasie powodzi w 1997 roku większość sztucznie utworzonego progu runęła w dół rzeki. Od 1958 roku otoczenie wodospadu objęto ochroną, utworzono niewielki rezerwat o powierzchni 2,86 ha. Obszar rezerwatu jest dobrze przystosowany do zwiedzania. Po obu stronach wodospadu znajdują się zabezpieczone barierami punkty widokowe, a nad samym progiem przerzucono żeliwny mostek.

                                  Szczytna

Szczytna położona jest na styku dwóch pasm górskich - od północy graniczy z Górami Stołowymi a na południowym zachodzie z Górami Bystrzyckimi i Orlickimi. Piękno przyrody, czyste powietrze, a także wiele atrakcji sprawiają, że Szczytna jest dogodnym miejscem wypadowym do odbywania ciekawych spacerów czy przejażdżek rowerowych, a zimą jazdy na nartach. Na miłośników pieszych wędrówek czeka ponad 65 km dobrze przygotowanych szlaków turystycznych wiodących ku malowniczym dolinom, punktom widokowym, czy też rozmaitym formom skalnym utworzonym w wyniku wietrzenia skał piaskowych.

Zamek na Szczytniku (589 m n.p.m.) został wybudowany w XIX stuleciu. Umieszczono go blisko skał, na których w okresie wojen napoleońskich stał niewielki drewniany fort obserwacyjny.
Szczytnik to najmniejsze i najniższe wzniesieniu Gór Stołowych w kształcie płaskiego stoliwa do złudzenia przypominającego krokodyla (patrząc z perspektywy Szczytnej).Zamek wkomponowany jest w skały, znajduje się na krawędzi skalnej nad Szczytną na Szczytniku (589 m n.p.m.). Przy zamku znajduje się punkt widokowy - skąd roztacza się wspaniała panorama na Obniżenie Dusznickie, gdzie położona jest  Szczytna.W pobliżu zamku znajduje się kamienna Droga Krzyżowa wyróżniająca się oryginalnymi płaskorzeźbami z piaskowca osadzonymi w naturalnych skałach Z punktu widokowego widać również część Wzgórz Lewińskich, w tym okolice Przełęczy Polskie Wrota oraz wzniesienia w Górach Bystrzyckich.Od 1966 r. w zamku znajduje się tam Dom Pomocy Społecznej i w większej części jest zamknięty ale zawsze można odwiedzić zamkową kaplicę – w której nadal odbywają się msze św. (w soboty o godz. 17.00 i w niedziele o godz. 9.00 i 11.00, dodatkowo w sezonie letnim także o godz. 16.00) a także zobaczyć dziedziniec zewnętrzny i spory fragment murów „obronnych” z fosą i zwodzonym mostem.Tuz obok, przy Domu Zakonnym Misjonarzy Św. Rodziny, znajduje się Gościniec Misyjny im. Ks. Jana Berthiera (założyciela), z galerią ciekawych eksponatów misyjnych, przywiezionych przez misjonarzy (m.in. z Indonezji, Madagaskaru, Papui Nowej Gwinei). Można tu odpocząć, napić się kawy czy herbaty, posłuchać muzyki i coś przegryźć. Jest świetną „bazą wypadową”, z której można rozpocząć zwiedzanie Kalwarii Górskiej a także pobliskich skał o ciekawych formach, ciągnących się wzdłuż wydłużonego szczytu Szczytnika.